Sosyal Hizmetler Kanunu Değişiklik Teklifi: Kapsamlı Analiz

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde Adalet ve Kalkınma Partisi milletvekilleri tarafından hazırlanan “Sosyal Hizmetler Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”, Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu’ndan geçerek yasama sürecindeki kritik eşiği aştı. Esas numarası 2/3566 olan ve 4 Mart 2026 tarihinde komisyona sevk edilen teklif; çalışma hayatından sosyal hizmetlere, dijital platformlardan çocuk korumaya uzanan geniş bir alanda köklü değişiklikler öngörüyor.

Teklifin en çarpıcı düzenlemesi, kamu ve özel sektörde çalışan tüm kadınlar için doğum sonrası ücretli iznin sekiz haftadan on altı haftaya çıkarılması. Buna ek olarak sosyal medya platformlarına on beş yaş altı çocuklara hizmet sunma yasağı, yatılı bakım kuruluşlarına zorunlu kamera sistemi ve çocuk ortamlarında çalışma yasağı gibi uzun süredir gündemde olan talepler de bu düzenlemeyle yanıt buluyor.

29 maddeden oluşan teklif, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu başta olmak üzere 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 4857 sayılı İş Kanunu, 5651 sayılı İnternet Kanunu ve Darülaceze Nizamnamesi dahil çok sayıda temel mevzuatta eş zamanlı değişiklik yapılmasını öngörüyor. Sosyal medya ile dijital oyunlara ilişkin hükümler yayım tarihinden itibaren altı ay sonra yürürlüğe girecek; diğer düzenlemeler ise kanunun Resmi Gazete’de yayımlandığı gün geçerlilik kazanacak.

Esas No: 2/3566 | Tarih: 4 Mart 2026 | Esas Komisyon: Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler

Doğum Sonrası Analık İzni 8 Haftadan 16 Haftaya Çıkarılıyor

Teklifin en dikkat çekici düzenlemelerinden birini analık izni sürelerindeki köklü değişiklik oluşturmaktadır. Kamu memurları, işçiler ve silahlı kuvvetler personeli dahil tüm çalışan kadınlar için doğum sonrası ücretli izin süresi sekiz haftadan on altı haftaya yükseltilmektedir. Buna bağlı olarak doğum öncesi ve sonrası toplam izin süresi de on altı haftadan yirmi dört haftaya çıkarılmaktadır.

Düzenleme aynı zamanda doğum öncesi izinden doğum sonrasına aktarılabilecek süreyi genişletmektedir. Mevcut uygulamada kadın memurun doğumdan önceki izninden üç haftayı sonraya aktarabilmesi mümkünken bu süre iki haftaya indirilerek doğum sonrası iznin etkili kullanımına alan açılmaktadır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu 104. Madde — Değişen ibare: “doğumdan sonra sekiz” → “doğumdan sonra on altı” “toplam on altı” → “toplam yirmi dört”

4857 sayılı İş Kanunu 74. Madde — Değişen ibare: Aynı değişiklikler işçiler için de uygulanmaktadır.

Gerekçede bu düzenlemenin nüfus politikasını destekleme ve çocukların doğum sonrası kritik gelişim döneminde anne bakımından yararlanma süresini uzatma amacı taşıdığı vurgulanmaktadır.

Koruyucu Aile Olan Memurlara ve İşçilere 10 Gün Ek İzin

Korunmaya muhtaç çocuklara koruyucu aile olan kamu görevlilerine ve işçilere, çocuğun teslim alındığı tarihten itibaren on gün izin hakkı tanınmaktadır. Bu düzenleme memurlar, işçiler ve silahlı kuvvetler personelini kapsayan ayrı madde değişiklikleriyle hayata geçirilmekte; koruyucu aile modelinin teşvik edilmesi hedeflenmektedir.

657 sayılı Kanun 104. Maddesine Eklenen Cümle: “Bir veya daha fazla çocuğa eşiyle birlikte veya münferit olarak koruyucu aile olan memura çocuğun koruyucu aile yanına teslim edildiği tarihten sonra isteği üzerine on gün izin verilir.”

4857 sayılı Kanun 74. Maddesine Eklenen Cümle: “Bir veya daha fazla çocuğa eşiyle birlikte veya münferit olarak koruyucu aile olan işçiye, çocuğun teslim edildiği tarihten sonra isteği üzerine on gün ücretsiz izin verilir.”

Dikkat çeken husus, memurlar için bu iznin ücretli olması, işçiler için ise ücretsiz izin statüsünde düzenlenmesidir.

Babalık İzni 5 Günden 10 Güne Çıkarılıyor

Eşi doğum yapan erkek işçilere tanınan babalık izni beş günden on güne yükseltilmektedir. 657 sayılı Kanun kapsamındaki memurlara zaten on gün olan babalık izni uygulandığından bu düzenleme ağırlıklı olarak işçiler açısından önem taşımakta; iki statü arasındaki eşitsizlik giderilmektedir.

4857 sayılı İş Kanunu Ek Madde 2 — Değişen ibare: “beş” → “on”

15 Yaş Altı Çocuklara Sosyal Medya Erişimi Yasaklanıyor

Sosyal ağ sağlayıcıların on beş yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacağı hüküm altına alınmaktadır. Platformlar bu kapsamda yaş doğrulama sistemi kurmakla yükümlü tutulmakta; on beş yaş üzeri çocuklar için ise yetişkinlerden ayrıştırılmış, güvenli bir hizmet ortamı zorunlu kılınmaktadır.

5651 sayılı Kanun Ek Madde 4’e Eklenen 7. Fıkra: “Sosyal ağ sağlayıcı, on beş yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamaz ve bu hizmetin sunulmaması konusunda yaş doğrulama dahil gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür. Sosyal ağ sağlayıcı, on beş yaşını doldurmuş çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet sunma konusunda gerekli tedbirleri alır.”

Sosyal Medya Platformlarına Ebeveyn Kontrolü Zorunluluğu

Platformlar; ebeveynlerin çocuklarının hesap ayarlarını yönetebileceği, satın alma işlemlerini ebeveyn iznine bağlayabileceği ve ekran kullanım süresini sınırlandırabileceği açık ve kullanışlı ebeveyn kontrol araçları sunmak zorunda bırakılmaktadır.

5651 sayılı Kanun Ek Madde 4’e Eklenen 20. Fıkra kapsamında zorunlu ebeveyn kontrolü araçları:

• Hesap ayarlarının kontrolü
• Satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi işlemlerin ebeveyn iznine bağlanması
• Kullanım süresinin izlenmesi ve sınırlandırılması

Büyük Platformlara Acil Kararlar İçin 1 Saatlik Süre

Türkiye’den günlük erişimi on milyonu aşan büyük ölçekli sosyal ağ sağlayıcıların, can ve mal güvenliği ile kamu düzenini etkileyen acil durumlarda verilen kararları derhal ve en geç bir saat içinde uygulaması zorunlu hale getirilmektedir. Mevcut uygulamada bu süre çok daha uzun seyretmekteydi.

5651 sayılı Kanun Ek Madde 4’e Eklenen 22. Fıkra: “Türkiye’den günlük erişimi on milyondan fazla olan sosyal ağ sağlayıcı, 8/A maddesi uyarınca gecikmesinde sakınca bulunan haller kapsamında verilen kararların gereğini derhal ve en geç bir saat içinde uygular.”

Sosyal Medyada Küresel Ciro Üzerinden Ceza

Kanunun en kritik yükümlülüklerini ihlal eden platformlara uygulanacak yaptırımların caydırıcılığı önemli ölçüde artırılmaktadır. Veri güvenliği, çocukların korunması, adli mercilerle iş birliği ve aldatıcı reklam gibi temel yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde ilgili sosyal ağ sağlayıcıya bir önceki takvim yılındaki küresel cirosunun yüzde üçüne kadar idari para cezası uygulanabilecektir.

Bu düzenleme, maktu cezaların küresel teknoloji şirketleri nezdinde caydırıcılıktan uzak kalabileceği değerlendirmesine dayanmaktadır.

Dijital Oyunlara Yaş Sınırı ve Ebeveyn Kontrolü

5651 sayılı Kanuna eklenen Ek Madde 5 ile oyun sektörüne kapsamlı yükümlülükler getirilmektedir. Oyun sağlayıcılar, oyunlarını yaş kriterlerine göre derecelendirmek zorunda bırakılmakta; oyun dağıtıcıları ise derecelendirilmemiş içerik sunamayacaktır. Günlük erişimi yüz bini aşan yurt dışı kaynaklı oyun dağıtıcılarının Türkiye’de temsilci ataması zorunlu kılınmaktadır.

5651 sayılı Kanun Ek Madde 5 — Yaptırım kademesi:

• İlk ihlalde: 1 milyon TL’den 10 milyon TL’ye kadar idari para cezası
• İkinci ihlalde: 10 milyon TL’den 30 milyon TL’ye kadar idari para cezası
• Israrlı ihlalde: Bant genişliği yüzde elli, ardından yüzde doksan oranında daraltma

Kuruluştan Çıkan Çocuklara Kamuda İstihdam Hakkında Köklü Değişiklik

Devlet koruması altında yetişen bireylerin kamuda istihdam hakkından yararlanabilmesi için aranan şartlar güncellenmektedir. Kuruluş bakımından veya koruyucu aile hizmetinden fiilen yararlanma süresi en az iki yıldan en az beş yıla çıkarılmaktadır. Bunun yanı sıra başvuru tarihinde otuz yaş sınırı ve Türk vatandaşlığı şartı getirilmektedir.

En kritik değişiklik ise istihdam sürecine ilişkindir: Kura ile yapılan yerleştirme uygulaması kaldırılarak merkezi sınav sonuçlarına göre yerleştirme sistemine geçilmektedir.

2828 sayılı Kanun Ek Madde 1 — Değişen şartlar:

Eski uygulama: En az 2 yıl kuruluş bakımı, kura ile yerleştirme Yeni uygulama: En az 5 yıl kuruluş bakımı, merkezi sınav ile yerleştirme, başvuruda 30 yaş sınırı, Türk vatandaşlığı şartı

Geçici madde ile kanunun yürürlüğe girdiği tarihte 16 yaşını doldurmuş olanlar için bu süre iki yıl, 15 yaşındakiler için üç yıl, 14 yaşındakiler için dört yıl olarak kademeli biçimde uygulanacaktır.

Sosyal ve Ekonomik Destek Mekanizması Yasal Zemine Kavuşuyor

2828 sayılı Kanuna eklenen Madde 25/A ile “Sosyal ve Ekonomik Destek” kavramı ilk kez kanuni tanıma kavuşturulmaktadır. Temel ihtiyaçlarını karşılayamayan ailelerin çocuklarına maddi destek sağlanması, korunma kararı sona eren ve yükseköğrenimine devam eden gençlerin ise yirmi beş yaşına kadar desteklenmesi öngörülmektedir.

2828 sayılı Kanuna Eklenen Madde 25/A’nın temel ilkeleri:

Çocuklar kuruluş bakımına alınmadan aile yanında desteklenecek; korunma kararı reşit olunmasıyla sona eren kişilerden örgün yükseköğretime devam edenler 25 yaşına kadar destekten yararlanabilecek. Haksız yararlandığı tespit edilenlere ise devlet tarafından ödenen meblağ rücu edilecektir.

Yatılı Sosyal Hizmet Kuruluşlarına Bakanlık Düzeyinde Merkezi Kamera Sistemi Geliyor

Çocuk ve engelli bakım kuruluşları başta olmak üzere tüm yatılı sosyal hizmet kuruluşlarında Bakanlık merkez teşkilatına bağlı yazılım destekli kamera sistemi kurulması zorunlu hale getirilmektedir. Bu sistemden elde edilen veriler, adli veya idari soruşturma gerekçesi oluşturmaması halinde kayıt tarihinden itibaren iki yıl sonra silinecektir.

2828 sayılı Kanun Ek Madde 12: Veriler mahkeme kararı olmaksızın hiçbir kurum, kuruluş veya kişiyle paylaşılamayacak; yalnızca anonim hale getirilerek kamu hizmeti kalitesinin artırılması amacıyla kullanılabilecektir.

Suçlu Sicili Olanlara Çocuk Ortamlarında Çalışma Yasağı

5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununa eklenen Ek Madde 1 ile cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu ticareti, fuhuş, insan ticareti ve kasten öldürme suçlarından kesinleşmiş mahkumiyet kararı bulunanların çocukların yoğun olduğu yerlerde çalışması ve bu yerleri işletmesi yasaklanmaktadır.

Yasak kapsamındaki alanlar: Okul, kreş, yurt, gündüz bakımevi, çocuk kulübü, okul kantini, okul servisi, internet kafe, e-oyun salonu, çocuk spor okulu ve benzeri yerler.

Yaptırım kademesi:

• Yasağa rağmen işçi çalıştıran kişiye, her kişi başına brüt asgari ücretin 3 katı idari para cezası
• Bir ay içinde aykırılık giderilmezse 7 kat idari para cezası
• İkinci ayda da giderilmezse ruhsat ve izinler derhal iptal

Darülaceze’ye Vergi İndirimi ve Genişletilmiş Hizmet Yetkisi

1895 yılından bu yana İstanbul’da faaliyet gösteren Darülaceze’ye yönelik bağışlar hem gelir vergisi hem kurumlar vergisi hem de KDV açısından istisna kapsamına alınmaktadır. Bunun yanı sıra kurumun yalnızca İstanbul’da hizmet verebileceğine ilişkin Nizamname hükmü kaldırılarak Darülaceze’nin tüm yurt genelinde ve uluslararası alanda da hizmet sunabilmesinin önü açılmaktadır.

Darülaceze Nizamnamesi 12. Madde — Kaldırılan ibare: “ancak Dersaadet’de mütevellid veya mütevattın olub da”

Eklenen cümle: “Darülaceze yurt içinde ve ilgili mevzuata göre yurt dışında da hizmet verebilir.”

Ayrıca Darülaceze’nin gıda bankacılığı faaliyeti yürütmesine ve kurum bakımında olmayan ihtiyaç sahiplerine aşevi hizmeti vermesine imkan tanınmaktadır.

Fazla Ödeme Geri Alımlarında Kanuni Faiz Uygulaması

Kamu kurumları tarafından haksız yere yapılan ödemelerin geri alınmasında bugüne kadar TÜFE’ye endeksli yöntem kullanılmaktaydı. Teklifle bu uygulama değiştirilmekte; geri alımlarda kanuni faiz oranı esas alınmaktadır. Düzenleme, kamu alacaklarının tahsilinde yeknesaklık ve hukuki belirlilik sağlamayı amaçlamaktadır.

2022 sayılı Kanun 5. Madde — Değişen ibare: “Türkiye İstatistik Kurumunca her ay için belirlenen Tüketici Fiyatları Endeksi (TÜFE) aylık değişim oranları esas alınarak” → “kanuni faizi ile”

Kapatılan Özel Bakım Kuruluşları İçin Valilik Devralma Yetkisi

Kapatılan özel sosyal hizmet kuruluşlarında hizmet alan engelli ve yaşlıların mağdur olmaması için yeni bir güvence mekanizması oluşturulmaktadır. Kapatma kararı verilen yatılı kuruluşların tüm idari, mali ve mesleki işlerinin Valilikçe yürütülmesi; nakli hemen yapılamayan kişilere uygun bir kuruluşa yerleştirilinceye kadar ve azami altı ay süreyle hizmetin sürdürülmesi öngörülmektedir.

Kurucu veya sorumlu müdür hakkında adli kovuşturma başlatılması halinde ise bu kişilerin yönetim yetkileri askıya alınarak yönetim Valiliğe devredilecektir.

Kadın Konukevlerinde Harçlık Ödemesi Standart Hale Geliyor

Kadın konukevlerinde kalan ve yeterli geliri bulunmayan kadınlara ve beraberindeki çocuklara harçlık ödenmesi uygulaması ilk kez kanuni zemine oturtulmaktadır. 6284 sayılı Kanunda belirtilen orana göre ve hiçbir kesinti yapılmaksızın net harçlık verilmesi zorunlu kılınmakta; ödeme usulüne ilişkin yönetmelik çıkarılması Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na bırakılmaktadır.

Toplu Taşımada Ücretsiz Seyahat Koordinasyonu Yeniden Düzenleniyor

Engelli, yaşlı, şehit yakını ve gazilerin ücretsiz toplu taşıma hakkına ilişkin görev ve ödenek sorumluluğu Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’ndan alınarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na devredilmektedir. Her iki bakanlığın bu konuyu müştereken düzenlemesi öngörülmekte; belediyelerce yetki verilen özel taşıma araçlarının işletmecilerine aylık gelir desteği ödemesi yapılacaktır.

Kanunun Yürürlük Tarihi: Sosyal medya ve dijital oyunlara ilişkin 22, 23 ve 24. maddeler yayım tarihinden itibaren altı ay sonra, diğer tüm maddeler ise yayımlandığı tarihte yürürlüğe girecektir.