Yıllanan Sendika ve Oda Başkanlarının Maaşları Yeniden Gündemde

İşçilerin, memurların ve esnafın ekonomik ve sosyal haklarını korumak amacıyla faaliyet gösteren sendikalar ile meslek odalarının yöneticilerine ödenen ücretler yeniden tartışma konusu oldu.

Üyelerden aidat, kayıt ücreti, hizmet bedeli ve farklı işlem ücretleri adı altında yüksek miktarlarda gelir elde eden bazı oda ve sendikalarda; başkan maaşlarının yanı sıra makam tazminatı, ikramiye, harcırah, temsil ödeneği ve huzur hakkı gibi ek ödemelerin yöneticilerin toplam gelirlerini ciddi ölçüde artırdığı öne sürüldü.

Sabah gazetesinin haberine göre bazı oda başkanlarının aylık gelirlerinin 300 bin TL seviyesine ulaştığı, sendika yöneticilerinin ise ek ödemelerle birlikte çok daha yüksek ücretler alabildiği iddia edildi.

Toplam ödemelerin 1 milyon TL’yi aştığı iddiası

Türkiye’de sendika ve oda başkanlarına ödenecek ücretler için bütün kurumları kapsayan tek ve kesin bir üst sınır bulunmuyor. Başkan ve yönetici ücretleri; kurumun üye sayısına, gelirlerine, tüzük hükümlerine ve genel kurul kararlarına göre belirleniyor.

Haberde, genel kurullarda belirlenen aylık ücretlerin 30 bin TL ile 300 bin TL arasında değişebildiği; temsil ödeneği, huzur hakkı, ikramiye, makam tazminatı ve diğer mali hakların eklenmesiyle memur sendikalarındaki toplam ödemelerin 500 bin TL’ye, bazı işçi sendikalarında ise 1 milyon ile 1,5 milyon TL seviyesine kadar çıkabildiği ileri sürüldü.

Bazı sendika ve odalar yöneticilere yapılan ödemeleri kamuoyuyla paylaşırken, birçok kurumun başkan ve yönetim kurulu üyelerinin toplam mali haklarını açık ve kolay erişilebilir biçimde yayımlamaması eleştirilere neden oluyor.

Oda ve sendikaların gelir kaynağı aidatlar

Oda ve sendikaların en önemli gelir kaynaklarını üyelerden alınan aidatlar ve hizmet bedelleri oluşturuyor.

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği bünyesinde 365 oda ve borsa bulunuyor. Bu oda ve borsalara farklı sektörlerden yaklaşık 1,5 milyon işletmenin kayıtlı olduğu belirtiliyor.

İşletmelerden yıllık aidat ve munzam aidatın yanı sıra ticaret sicili işlemleri, ilan ücretleri, faaliyet belgesi, oda kayıt belgesi, kapasite raporu, menşe şahadetnamesi, ATA Karnesi, ekspertiz ve laboratuvar hizmetleri gibi birçok başlık altında ücret alınıyor.

Munzam aidat, işletmelerin gelir veya kurumlar vergisi beyannamelerinde yer alan ticari kazançları üzerinden belirli oranlarda hesaplanıyor. Esnaf ve işletmeler, alınan ücretlerin yüksekliğinden ve hizmetlerin karşılığının yeterince görülemediğinden şikâyet ediyor.

İşçinin ücretinden sendika aidatı kesiliyor

Sendikalarda da temel gelir kaynağını üyelik aidatları oluşturuyor.

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu kapsamında işçi sendikalarına ödenecek üyelik aidatının miktarı sendikanın tüzüğünde belirleniyor. Kanuna göre işçinin aylık üyelik aidatı, bir günlük çıplak ücretini aşamıyor.

Sendikalar tüzüklerinde aidatı bir günlük brüt ücretin tamamı veya belirli bir oranı üzerinden belirleyebiliyor. Böylece binlerce, bazı sendikalarda ise yüz binlerce üyeden yapılan aylık kesintilerle önemli büyüklükte bütçeler oluşuyor.

Aidat ödeyen üyeler, kendi ücretlerinden ne kadar kesildiğini görebiliyor. Ancak sendika bütçesinin hangi hizmetlere harcandığı, başkan ve yöneticilerin toplam mali haklarının ne olduğu, tahsis edilen araçlar, temsil giderleri ve diğer yönetim masrafları her kurumda aynı açıklıkla kamuoyuna sunulmuyor.

Uzun yıllardır görev yapan başkanlar dikkat çekiyor

Oda ve sendikalarda başkanlık görevlerinin uzun yıllar boyunca aynı kişiler tarafından yürütülmesi de tartışmanın bir diğer boyutunu oluşturuyor.

Edinilen bilgilere göre TOLEYİS Genel Başkanı Cemail Bakındı, sendikanın kurulduğu 1 Eylül 1977 tarihinden bu yana genel başkanlık görevini sürdürüyor.

TESK Genel Başkanı Bendevi Palandöken’in 16 yıldır TESK Başkanlığı, 36 yıldır ise Ankara Bakkallar ve Bayiler Esnaf Odası Başkanlığı yaptığı belirtiliyor; Diğer Sendika ve odalarda durum ise şöyle:

• TOBB Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu’nun 25 yıldır,
• TEKSİF Genel Başkanı Nazmi Irgat’ın 19 yıldır,
• TZOB Genel Başkanı Şemsi Bayraktar’ın 21 yıldır,
• Koop-İş Genel Başkanı Eyüp Alemdar’ın 16 yıldır,
• Hak-İş Genel Başkanı Mahmut Arslan’ın 15 yıldır,
• Türk-İş Genel Başkanı Ergün Atalay’ın 13 yıldır,
• Memur-Sen Genel Başkanı Ali Yalçın’ın 11 yıldır,
• Öz-Sağlık İş Genel Başkanı Devlet Sert’in 11 yıldır,
• Türkiye Sağlıkİş Genel Başkanı Hakan Toy’un ise 11 yıldır genel merkez yöneticisi ve 8 yıldır Türkiye Sağlık-İş Genel Başkanlığı yaptığı bilinmekte.

Üyeler şeffaflık istiyor

İşçi, memur ve esnafın temel talebi; aidat gelirlerinin, yöneticilere yapılan bütün ödemelerin ve kurum harcamalarının ayrıntılı şekilde açıklanması.

Üyeler, başkanların yalnızca açıklanan maaşlarının değil; ikramiye, huzur hakkı, harcırah, temsil ödeneği, araç, konaklama ve diğer yan haklarla birlikte toplam maliyetlerinin de kamuoyuna duyurulmasını istiyor.

Özellikle çalışanların ve esnafın yüksek enflasyon, düşük ücret ve artan işletme maliyetleriyle mücadele ettiği bir dönemde, üyelerin aidatlarıyla finanse edilen yüksek yönetici gelirleri tepki çekmeye devam ediyor.

Kaynak: Sabah