696 KHK ile Kadroya Geçen İşçilerin Kıdem Tazminatı Hangi Tarihten Hesaplanır?

696 sayılı KHK ile taşeron işçilikten sürekli işçi kadrosuna geçirilen kamu işçileri açısından kıdem tazminatının hangi tarihten itibaren hesaplanacağı, uygulamada en çok merak edilen konuların başında gelmektedir.

Bu konuda temel soru şudur: İşçinin kıdem tazminatı yalnızca 2018 yılında kadroya geçtiği tarihten itibaren mi hesaplanır, yoksa taşeron işçi olarak aynı kamu kurumunda çalıştığı önceki süreler de hesaba katılır mı?

Mevzuat ve yargı kararları birlikte değerlendirildiğinde genel ilke şudur: İşçi aynı kamu kurumunda, alt işveren değişiklikleri olsa bile aralıksız çalışmışsa, kıdem tazminatına esas süre yalnızca kadroya geçtiği 2018 tarihinden değil, taşeronda ilk işe başladığı tarihten itibaren hesaplanır.

696 KHK ile Kadroya Geçiş Ne Anlama Geliyor?

696 sayılı KHK ile 375 sayılı KHK’ya geçici 23 ve geçici 24. maddeler eklenmiş, kamu kurumlarında personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında çalışan taşeron işçilerin sürekli işçi kadrolarına geçirilmesinin yolu açılmıştır. Bu kapsamda 4 Aralık 2017 tarihi itibarıyla ilgili hizmet alımı kapsamında çalışan ve aranan şartları taşıyan işçiler, 2018 yılında sürekli işçi kadrosuna geçirilmiştir.

Bu geçiş, işçinin kamu kurumundaki çalışma hayatını tümüyle sıfırlayan yeni bir başlangıç olarak değerlendirilmemelidir. Kadroya geçiş, işçinin statüsünü değiştirmiştir; ancak aynı kurumda, aynı işyerinde veya aynı hizmet kapsamında devam eden çalışma bakımından önceki taşeron sürelerinin kıdem hesabında tamamen yok sayılması genel hukuk ilkeleriyle bağdaşmaz.

Kıdem Tazminatında Esas Alınacak Süre

Kıdem tazminatının temel dayanağı, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 120. maddesiyle yürürlükte bırakılan 1475 sayılı eski İş Kanunu’nun 14. maddesidir. Bu maddeye göre işçinin kıdem tazminatına hak kazanması halinde, işyerinde geçen her tam yıl için 30 günlük brüt ücret tutarında kıdem tazminatı ödenir.

Kamu kurumlarında alt işveren işçisi olarak çalışanların kıdem tazminatı bakımından ise 4857 sayılı İş Kanunu’nun 112. maddesi özel önem taşır. Bu düzenlemede, kamu kurumlarında alt işveren işçisi olarak çalışanların kıdem tazminatına esas hizmet sürelerinin belirlenmesinde, aynı kamu kurum veya kuruluşunda geçen toplam çalışma sürelerinin dikkate alınacağı kabul edilmektedir.

Bu nedenle 696 KHK ile kadroya geçen işçiler bakımından şu ayrım önemlidir:

İşçi 2011 yılında taşeronda işe başlamış, 2 Nisan 2018’de sürekli işçi kadrosuna geçmiş ve 2026 yılında emekli olmuşsa; kıdem tazminatı hesabında yalnızca 2018-2026 arası değil, şartları varsa 2011-2026 arası toplam süre dikkate alınmalıdır.

Alt İşveren Değişmesi Kıdemi Sıfırlar mı?

Kamu kurumlarında taşeron işçilik döneminde işçilerin çalıştığı şirketler sık sık değişmiştir. Ancak işçi fiilen aynı kamu kurumunda çalışmaya devam etmişse, yalnızca şirket değişmiş olması kıdem süresini kendiliğinden sıfırlamaz.

Mevzuat uygulamasında da “alt işverenlerin değişip değişmediğine bakılmaksızın” aynı kamu kurumuna ait işyerlerinde aralıksız çalışan işçilerin kıdem tazminatına esas hizmet sürelerinin, bu işyerlerinde geçen toplam çalışma süresi üzerinden tespit edileceği belirtilmektedir.

Dolayısıyla önemli olan, işçinin bordrosunda hangi taşeron şirketin göründüğünden çok, fiilen aynı kamu kurumunda ve aynı hizmet kapsamında çalışmasının devam edip etmediğidir.

Emeklilikte Kıdem Tazminatı Nasıl Değerlendirilir?

İşçi emeklilik nedeniyle iş sözleşmesini sona erdirdiğinde kıdem tazminatına hak kazanır. Bu durumda hesaplamada işçinin kıdem tazminatına esas toplam hizmet süresi dikkate alınır.

696 KHK kapsamında kadroya geçen işçi açısından bu süre çoğu durumda iki bölümden oluşur:

Taşeron işçi olarak geçen süre + sürekli işçi kadrosunda geçen süre.

Örneğin:

2011’de taşeron işçi olarak işe başlayan, 2018’de 696 KHK kapsamında kadroya geçen ve 2026’da emekli olan bir işçi için kıdem süresi kural olarak 2011’den başlatılır. Bu durumda işçinin kıdemi 8 yıl değil, yaklaşık 15 yıl üzerinden değerlendirilir.

Kamu Kurumu Sorumlu Olur mu?

4857 sayılı İş Kanunu’nun 112. maddesi, kamu kurumlarında alt işveren işçisi olarak çalışanların kıdem tazminatlarının ödenmesi konusunda kamu kurumlarına sorumluluk yükleyen özel bir düzenlemedir. Aynı kamu kurumunda alt işveren değişiklikleriyle çalışan işçilerin kıdem tazminatına esas süreleri, aynı kamu kurumunda geçen toplam süre üzerinden tespit edilir ve şartları oluştuğunda ödeme ilgili kamu kurumu tarafından yapılır.

Bu noktada işçi açısından önemli olan, toplam hizmet süresinin doğru tespit edilmesidir. Kurumun daha sonra taşeron firmalara rücu edip etmemesi, işçinin kıdem tazminatı hakkını ortadan kaldırmaz.

2018 Tarihi Neden Tek Başına Esas Alınamaz?

696 KHK ile kadroya geçiş tarihi, işçinin sürekli işçi kadrosuna alındığı tarihtir. Ancak bu tarih, işçinin aynı kamu kurumundaki önceki çalışmalarını tamamen ortadan kaldıran bir tarih değildir.

Kadroya geçiş sırasında yapılan işlemler, işçinin statüsünü değiştirmiştir. İşçi artık taşeron şirket işçisi değil, kamu kurumunun sürekli işçisi haline gelmiştir. Ancak taşeron döneminde aynı kurumda geçen çalışmalar, kıdem tazminatına esas hizmet süresi bakımından ayrı bir değerlendirmeye tabidir.

Bu nedenle “696 KHK’lı işçinin kıdemi sadece 2018’den başlar” şeklindeki genel yorum eksik ve çoğu durumda hatalıdır.